Xoay vòng cả 11 vị trí, Nhật Bản đánh đổi sự kết dính: bài kiểm tra thủ môn trước Venezuela

Phút 46 của trận giao hữu giữa Nhật Bản và Venezuela, Hajime Moriyasu thực hiện một sự thay đổi tưởng như nhỏ nhưng hóa ra lại là chủ đề chính của trận đấu. Kokubo rời sân, Zion Suzuki vào khung gỗ. Chưa đầy vài phút sau, lưới Nhật Bản rung lên. Venezuela không cần kiểm soát bóng, không cần xây dựng thế trận. Họ chỉ cần một pha cướp bóng, một đường chuyền và một khoảng trống sau lưng hàng hậu vệ. Toàn bộ sự mất kết dính của đội chủ nhà bị phơi bày trong một tình huống. Đó không phải một pha bóng xuất thần, mà là hệ quả của việc một đội bóng thử nghiệm quá nhiều thứ cùng lúc. Trận giao hữu với Venezuela không chỉ là nơi để xem các cầu thủ trẻ thi đấu. Đó là một buổi kiểm tra, và người được kiểm tra nhiều nhất chính là thủ môn mang màu áo Aston Villa. Nhưng để hiểu vì sao khoảnh khắc ấy quan trọng, cần nhìn lại vài ngày trước đó. Nhật Bản vừa đánh bại Uruguay bằng đội hình mạnh nhất, một trận đấu cho thấy đẳng cấp của đội tuyển đang hướng đến sân chơi World Cup. Vậy mà khi gặp Venezuela, Moriyasu xoay vòng gần như toàn bộ đội hình xuất phát. Chỉ có Kamada và Watanabe được giữ lại. Những gương mặt trẻ, những cầu thủ chưa được tin tưởng cho suất đá chính, tất cả cùng bước vào sân trong bối cảnh trời mưa nặng hạt. Ngay từ đầu, Nhật Bản không kiểm soát được nhịp trận đấu. Phải đến sau phút 30, các cơ hội mới bắt đầu xuất hiện. Goto có pha bấm bóng đi chệch cột ở phút 34, một tín hiệu cho thấy sự thiếu sắc bén của hàng công. Đội chủ nhà cầm bóng, nhưng sự cầm bóng ấy không đi kèm với những đường chuyền mạo hiểm. Họ giữ bóng an toàn, luân chuyển ở khu vực giữa sân, và để Venezuela lùi về phòng ngự với sự thoải mái. Trong bóng đá hiện đại, xoay vòng đội hình là một chiến lược được chấp nhận. Nhưng xoay vòng toàn bộ đội hình khác với xoay vòng ba hoặc bốn vị trí. Khi năm, sáu cầu thủ mới cùng vào sân, những phối hợp quen thuộc bị phá vỡ. Các đường chuyền thiếu nhịp, các pha pressing thiếu đồng bộ, và những khoảng trống xuất hiện ngay cả khi đội bóng đang có bóng. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, một đội tuyển quốc gia có rất ít thời gian tập luyện cùng nhau. Sự kết dính không thể được tạo ra trong một buổi tập. Nó cần thời gian và trận đấu. Chính vì vậy, một đội hình xoay vòng gần như hoàn toàn thường phải trả giá trong khoảng một phần ba đầu trận. Venezuela biết điều đó. Họ không lao vào pressing khắp sân, mà chủ động nhường khu vực giữa, chờ Nhật Bản đưa bóng lên rồi cắt điểm chuyền. Những pha bóng bổng liên tục khiến hàng thủ Nhật Bản lúng túng. Các trung vệ phải lùi về chống đỡ, thậm chí có lúc trông như thể đội bóng đang bị dồn ép dù thực tế họ kiểm soát bóng nhiều hơn. Điểm đáng chú ý nhất là cuộc thử nghiệm thủ môn. Kokubo chơi hiệp một không tệ. Anh giữ được sự bình tĩnh trong những tình huống bóng bổng, và cũng không mắc lỗi nào trước các cú sút xa. Nhưng Moriyasu vẫn muốn nhìn thấy Zion Suzuki. Cầu thủ đang thuộc biên chế Aston Villa bước vào sân ở hiệp hai với kỳ vọng trở thành thủ môn số một của thế hệ mới. Chỉ vài phút sau, anh đứng nhìn bóng trong lưới. Bàn thua đến từ một pha phản công nhanh, và dù lỗi không hoàn toàn thuộc về thủ môn, màn trình diễn sau đó khiến người ta đặt câu hỏi. Phút 77, Suzuki hụt bắt một quả bóng bổng. Trời mưa, sân trơn, bóng trơn. Nhưng ở đẳng cấp đội tuyển quốc gia, điều kiện ấy không thể là cái cớ. Một thủ môn cần biết cách đọc quỹ đạo trái bóng trong mưa, cần lao ra với sự quyết đoán và cần giữ bóng ngay cả khi mọi thứ trượt khỏi tay. Có lẽ đó là lý do vì sao cuộc cạnh tranh vị trí gác đền vẫn là một câu hỏi mở, dù đội tuyển có rất nhiều tài năng. Khi bị dồn vào thế khó, băng ghế dự bị của Nhật Bản lên tiếng. Chỉ ba phút sau bàn thua, Junya Ito thực hiện đường tạt bóng và Ayase Ueda băng xuống, phá bẫy việt vị thành công. Bàn gỡ hòa đến từ hai cầu thủ vào sân thay người. Điều đó chứng minh rằng chiều sâu tấn công của Nhật Bản là có thật, và đồng thời cho thấy đội hình xuất phát trong trận này thiếu khả năng tạo đột biến. Cần đến sự thay đổi mới có thể xoay chuyển cục diện. Ở một trận giao hữu, điều này chấp nhận được. Nhưng nếu nó lặp lại ở một giải đấu lớn, đó sẽ là dấu hiệu đáng lo. Một đội bóng mạnh không nên phụ thuộc quá nhiều vào những người ngồi ngoài, dù họ có chất lượng tốt đến đâu. Trận này nên được đọc như một bài học về cách sử dụng nguồn lực đội hình, hơn là một lời chỉ trích dành riêng cho cá nhân. Điểm mù lớn nhất trong cách nhìn của người hâm mộ là quy mọi chỉ trích vào Suzuki. Thực ra, vấn đề nằm ở cấu trúc phòng ngự. Một đội bóng pressing tầm cao giống Nhật Bản thường bị tổn thương khi gặp đối thủ chủ động nhường sân và chơi bóng dài. Venezuela thuộc nền bóng đá CONMEBOL, nơi các pha phản công được nuôi dưỡng bằng thể chất mạnh mẽ. Họ không cần nhiều đường chuyền. Họ chỉ cần hai hoặc ba nhịp để đưa bóng vào khu vực nguy hiểm. Khi hàng thủ Nhật Bản dâng cao, khoảng trống sau lưng trở thành mảnh đất màu mỡ. Khi đội hình xoay vòng chưa quen với những tình huống một chọi một, mọi thứ càng hỗn loạn. Lỗi cá nhân của thủ môn chỉ là phần nổi của tảng băng. Phần chìm là sự mong manh về chiến thuật trước một kiểu đối thủ cụ thể. Trong những trận đấu quan trọng, đội tuyển Nhật Bản sẽ gặp những đội bóng chơi tương tự Venezuela. Nếu không sửa điểm yếu này, họ sẽ trả giá bằng những bàn thua khó chịu. Tôi vẫn nhớ câu tôi viết trong những ngày sân không khán giả: Khi sân cỏ không còn tiếng hò hét, ta mới nghe được tiếng thở dài của bóng đá. Trận này có khán giả, nhưng tiếng thở dài vẫn hiện hữu. Nó đến từ những cổ động viên Nhật Bản khi chứng kiến đội nhà mất phương hướng trong một khoảng thời gian dài. Nó đến từ chính Moriyasu khi ông nhận ra kế hoạch thử nghiệm của mình không diễn ra như mong đợi. Nhưng đó chính là lý do vì sao giao hữu tồn tại: để những khiếm khuyết được phơi bày trước, để chúng không biến thành cú sốc trong một kỳ World Cup. Bóng đá không được đọc bằng tỉ số, mà bằng nhịp đập của những con tim trên khán đài. Hôm nay, nhịp đập ấy không đều. Mưa khiến mọi thứ hỗn loạn, nhưng mưa cũng là một phép thử tuyệt vời cho khả năng thích nghi. Một đội bóng lớn cần biết cách chiến thắng trong điều kiện thời tiết xấu, cần giữ bình tĩnh khi trái bóng trơn như một cục xà phòng. Trận này cho thấy Nhật Bản chưa sẵn sàng cho điều đó, hoặc ít nhất những cầu thủ dự bị chưa sẵn sàng. Về mặt dữ liệu, trận đấu này không có quá nhiều con số để mô hình hóa. Không có xG, không có PPDA, không có tỷ lệ kiểm soát bóng cụ thể trong bài phân tích. Nhưng ngay cả khi không có số liệu, bức tranh vẫn khá rõ ràng. Nhật Bản xoay vòng gần như toàn bộ đội hình, mất kiểm soát trong hiệp đầu, thủng lưới ngay sau khi thay thủ môn, và được cứu bởi hai cầu thủ dự bị. Nếu đặt cạnh trận thắng Uruguay bằng đội hình chính, khoảng cách giữa hai nhóm cầu thủ trở nên rõ ràng. Đó không phải cuộc khủng hoảng, nhưng là một tín hiệu để đội ngũ huấn luyện phải tính toán. Những cầu thủ như Kelsy, Casseres, Balboa hay Ramírez cho thấy Venezuela không phải một đội bóng chiếu dưới. Họ có sức mạnh, có tốc độ và có khả năng xử lý những pha bóng trực diện. Nhật Bản cần chuẩn bị cho những đối thủ như vậy nếu muốn tiến xa ở các giải đấu lớn. Câu hỏi quan trọng nhất sau trận giao hữu này không phải là ai sẽ bắt chính. Câu hỏi quan trọng nhất là liệu Nhật Bản có đủ khả năng thích nghi khi đối thủ không chơi theo cách họ muốn. Trận đấu với Venezuela là một bài kiểm tra toàn diện: mưa, sân trơn, đối thủ Nam Mỹ chơi trực diện, và một đội hình không phải là lựa chọn số một. Kết quả có thể không hoàn hảo, nhưng nó mang lại nhiều thông tin hơn một chiến thắng dễ dàng. Viết về bóng đá là ngồi với con người, nghe họ kể về trận đấu họ từng là chính mình. Hôm nay, trận đấu ấy kể câu chuyện của một đội bóng lớn đang thử nghiệm, một thủ môn trẻ đang học cách đứng dậy sau sai lầm, và một băng ghế dự bị biết cách cứu rỗi đội nhà. Không ai nhớ mãi một trận giao hữu. Nhưng người ta sẽ nhớ nếu những bài học từ cơn mưa này giúp Nhật Bản tránh được một cú vấp lớn hơn. Đó mới là chiến thắng thật sự, ẩn sau một trận đấu không trọn vẹn, trong một ngày mưa mà bóng đá thở dài rất khẽ.