Barcelona triệu tập Florentino Pérez: Ngày 25/11 và hai đường ray pháp lý của vụ Negreira

Ngày 25 tháng 11, tại Madrid, một phòng hòa giải dân sự sẽ mở cửa. Không khán đài, không còi, không chín mươi phút. Chỉ có một chiếc bàn, hai bên ngồi đối diện, và một câu hỏi duy nhất: Florentino Pérez có rút lại những phát ngôn của mình về vụ Negreira hay không. Nếu câu trả lời là không, hồ sơ rời khỏi phòng hòa giải và bước sang đường hình sự với tội danh vu khống.

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử cận đại của bóng đá Tây Ban Nha, ban lãnh đạo hai câu lạc bộ lớn nhất nước này gặp nhau không phải trong phòng họp của Liên đoàn, mà trong một thủ tục tố tụng. Barcelona đệ đơn khiếu nại, cáo buộc chủ tịch Real Madrid xúc phạm và làm tổn hại hình ảnh thể chế của câu lạc bộ. Real Madrid, theo hồ sơ, giữ vị trí chủ động trong vụ việc. Phía sau cả hai, một cuộc điều tra vẫn đang mở.

Vụ Negreira không mới

Trong nhiều năm, Barcelona chi trả cho các công ty có liên hệ với José María Enríquez Negreira, cựu phó chủ tịch Ủy ban Trọng tài Kỹ thuật (CTA) — cơ quan chịu trách nhiệm phân công và quản lý trọng tài ở Tây Ban Nha. Câu hỏi trung tâm của cuộc điều tra là mục đích thực sự của dòng tiền: hợp đồng tư vấn kỹ thuật hợp pháp, hay một kênh gây ảnh hưởng.

Barcelona khẳng định mục đích là báo cáo kỹ thuật và tư vấn về trọng tài. Tòa án chưa kết luận. Cần nói rõ một điều về mặt số liệu: văn bản gốc của vụ việc không nêu tổng số tiền, chỉ ghi «trong nhiều năm». Mọi con số được trích dẫn trên truyền thông cần được đối chiếu với hồ sơ tòa án sơ cấp trước khi coi là đã xác lập. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các hồ sơ trọng tài và văn bản IFAB trong nhiều năm, đây là nguyên tắc tôi giữ trong mọi bài viết thuộc dạng này.

Vụ việc nằm ngoài mọi câu hỏi về chiến thuật, đội hình, xG hay kiểm soát bóng. Nó là câu hỏi về tính toàn vẹn của môn thể thao, và vì thế thuộc về một tầng phân tích khác: tầng quản trị.

Tháng 5, Pérez có những phát ngôn về vụ việc. Theo hồ sơ Barcelona dẫn ra, những phát ngôn đó đi xa hơn phạm vi bình luận thể thao và chạm vào danh dự của thể chế. Barcelona phản hồi bằng một thủ tục hòa giải dân sự — bước đi bắt buộc trong hệ thống tư pháp Tây Ban Nha trước khi khởi kiện hình sự về các tội liên quan đến danh dự. Nếu hai bên không đạt thỏa thuận, Barcelona có quyền chuyển sang đơn hình sự.

Song song đó, cuộc điều tra gốc vẫn tiếp tục. Hai đường ray pháp lý chạy độc lập: một là vụ Negreira, hai là vụ Pérez — Barcelona. Chúng có thể tiến triển khác nhịp, nhưng cùng tạo ra một hiệu ứng tích lũy trên mặt báo.

Giải phẫu thủ tục: hòa giải là cửa, không phải phòng xử

Trong tố tụng dân sự Tây Ban Nha, acto de conciliación là bước tiền tố tụng, thường là điều kiện bắt buộc trước khi theo đuổi một số loại khiếu kiện, bao gồm các tội liên quan đến danh dự như calumnias (vu khống) và injurias (xúc phạm). Mục đích của nó là xem liệu hai bên có thể dàn xếp mà không cần tòa xử. Về mặt thiết kế, đây là một bộ lọc hành chính, không phải một diễn đàn phân xử thực chất.

Vì vậy, khi truyền thông gọi ngày 25 tháng 11 là «ngày quyết định», cần đọc lại ngôn ngữ. Một cuộc hòa giải kết thúc không thỏa thuận là kịch bản được dự liệu sẵn trong cấu trúc tố tụng. Giá trị thực của ngày 25 tháng 11 không nằm ở khả năng dàn xếp, mà ở việc nó mở hay đóng cánh cửa hình sự.

Có một điểm song song đáng chú ý với cách luật bóng đá vận hành. Chuẩn clear and obvious trong VAR tồn tại để trọng tài giữ nguyên quyết định ban đầu khi sai sót không rõ ràng — và theo một cách tương tự, thủ tục hòa giải tồn tại để hệ thống không phải xử lý những vụ việc mà nó chưa muốn xử lý. Rõ ràng và hiển nhiên — cách luật thể thao đặt tên cho sự bất lực của chính mình. Cái tên đẹp không làm cơ chế trở nên chính xác hơn; nó chỉ khiến cơ chế trở nên khó bị chất vấn hơn.

Cỗ máy VAR không thổi còi; nó chỉ dạy chúng ta cách nhìn điều mình sắp tin. Phòng hòa giải vận hành theo cùng một logic: nó không phán xử, nó chỉ dạy hai bên cách nhìn điều mình sắp tin về nhau.

Loại thiệt hại được viện dẫn cũng đáng chú ý. Barcelona nói về hình ảnh thể chế, nghĩa là thiệt hại mang tính danh dự, không phải vật chất. Không có yêu cầu bồi thường tiền được nêu. Hình phạt mà bên nguyên tìm kiếm là một sự rút lại phát ngôn — một công cụ chính trị và truyền thông nhiều hơn là một công cụ tài chính. Khi phán quyết được tìm kiếm là một lời xin lỗi công khai, mục tiêu thật của vụ kiện là lá phiếu của hội viên, không phải khoản tiền trong ngân sách.

Tôi không đọc vụ việc này bằng mắt cổ động viên, mà bằng mắt của kẻ đang bị cổ động viên phán xét. Từ góc đó, ba tầng leo thang hiện rõ: tầng thể thao với sân cỏ, tỷ số và Clásico; tầng thể chế với tuyên bố chính thức và quan hệ câu lạc bộ - liên đoàn; tầng tư pháp với hòa giải và đơn hình sự. Vụ việc đã đi qua cả ba. Mỗi tầng có một loại rủi ro khác nhau, và tầng tư pháp là tầng duy nhất mà không bên nào kiểm soát được nhịp độ.

Một chi tiết kỹ thuật đáng lưu ý: Real Madrid được mô tả là bên chủ động trong vụ việc gốc. Trong cấu trúc quản trị của bóng đá Tây Ban Nha, vị trí đó mang lại tư cách tham gia vào tiến trình tố tụng vượt xa một phiên hòa giải đơn lẻ. Nói cách khác, sau ngày 25 tháng 11, Real Madrid vẫn còn nguyên tư thế can dự, bất kể kết quả của phiên họp đó.

Điểm mù: khung «chiến tranh» làm giảm khả năng dàn xếp

Có một nghịch lý cấu trúc trong cách vụ việc này được kể. Khi truyền thông dựng khung «hai gã khổng lồ ra tòa», họ nâng mức cược danh dự của cả hai bên. Nhưng trong tố tụng dân sự, mức cược danh dự cao hơn làm giảm động lực dàn xếp, không tăng. Khung tự sự quyết định kết quả tố tụng nhiều hơn các quy định tố tụng.

Ở phía cuộc điều tra gốc, điểm mù mang tính nhận thức luận. Vụ Negreira là câu hỏi về tính toàn vẹn thể thao, nhưng tính toàn vẹn thể thao có một đặc điểm khó chịu: nó không thể được giải quyết bằng hồi cứu dữ liệu. Không có chỉ số nào trên bảng thống kê có thể chứng minh một quả phạt đền ở mùa giải nào đó bị thổi vì lý do sai. Nếu tồn tại ảnh hưởng bất chính với trọng tài, nó hoạt động ở tầng trước khi trận đấu diễn ra — ở tầng phân công, ở tầng tâm lý, ở tầng kỳ vọng. Đó là lý do các vụ việc toàn vẹn thường kết thúc bằng biện pháp quản trị chứ không bằng việc sửa lại kết quả.

Nghịch lý cuối cùng nằm ở chính ngôn ngữ của vụ kiện. Barcelona kiện vì bị nói rằng đã gây ảnh hưởng đến trọng tài. Nhưng thủ tục mà họ dùng — hòa giải trước, hình sự sau — là thủ tục quyền lực, vận hành bằng uy tín thể chế. Ở tầng ngôn ngữ thuần túy, hai bên đang nói cùng một loại câu: rằng bên kia đã làm hoen ố danh dự của mình. Người đọc chỉ có một cách phân xử: chờ hồ sơ.

Điều cần theo dõi

Việc cần theo dõi gần nhất là kết quả phiên hòa giải ngày 25 tháng 11, và cụ thể hơn là việc có hay không một đơn hình sự được nộp sau đó — một tín hiệu nhị phân, rõ ràng, kiểm chứng được. Song song, nhịp độ cuộc điều tra Negreira vẫn là biến số định hình mức độ rủi ro của Barcelona, độc lập với vụ kiện Pérez. Ở tầng sâu hơn, nếu các vụ việc kiểu này lặp lại, áp lực cải cách tính độc lập của CTA sẽ tăng — và đó mới là thứ có thể thay đổi môn thể thao này lâu dài hơn bất kỳ phán quyết nào trong hai vụ hiện tại.